Zwracamy się z prośbą o wsparcie naszych starań dla uratowania unikatowego pod względem architektonicznym i historycznym pomnika historii.
Chcielibyśmy Państwu przybliżyć problematykę związaną z renowacją jedynej, funkcjonującej na Wielkich Żuławach cerkwi greckokatolickiej. Katastrofalny stan zabytkowej budowli, wynika głównie z błędów popełnionych w czasie kilku poprzednich remontów, starzenia się materiałów oraz wieloletniego niedoinwestowania obiektu. Planując renowację, po konsultacjach z fachowcami, planujemy podzielić ją na kilka etapów. Najwięcej miejsca w opracowaniu poświęcono najpilniejszym w chwili obecnej zagadnieniom.
Stan zachowania ścian kościoła
Stan ścian jest zróżnicowany. Najbardziej zniszczona jest ściana południowa kościoła i wieży, w nieco lepszym są ściany północne obydwu części obiektu.
Ściany najstarszej, wschodniej części budowli poddawane były trzy – czterokrotnie gruntownemu remontowi. W chwili obecnej wyodrębnić można kilka partii muru uzupełnianych kilkoma rodzajami cegieł, oraz kilka rodzajów zapraw.
Parafia we własnym zakresie rozpoczęła prace przygotowawcze. Wymieniono część orynnowania na rynny stalowe, ocynkowane, rozpoczęto usuwanie betonowych opasek z bezpośredniego sąsiedztwa ścian, wykonano prowizoryczne odprowadzenie wód opadowych z okolic ścian.
Stan zachowania więźby dachowej i pokrycia dachu
Więźba dachowa jest w stanie złym. Brak danych dotyczących czasu w jakim przeprowadzony był jej gruntowny remont. Wszystkie istniejące przekazy dotyczą remontu nieistniejącej wieży.
Drewno zostało zaatakowane przez owady.
W pożarze jaki miał miejsce w 1978 roku spłonął dach zakrystii, zawaliła się jej południowa ściana. Sześć krokwi zlokalizowanych w bezpośredniej bliskości płonącej zakrystii na całej swej długości uległo poważnemu nadpaleniu.
Wzmocniono je drewnianymi łatami. Trzy słupy w bezpośredniej bliskości ścian, ze względu na ich stan, usunięto po pożarze. Nowych nie wstawiono.
Stan wnętrza kościoła
Ikonostas
Obrazy olejne w stanie zaawansowanej destrukcji.
Organy
W pierwszej kolejności zamierzamy poddać remontowi więźbę dachową oraz wymienić całe poszycie dachowe.
Następnie planujemy remont fundamentów kościoła, ich osuszenie połączone z wykonaniem nowej izolacji poziomej, co w efekcie umożliwi osuszenie ścian budowli,
Kolejnym etapem będzie remont ścian kościoła wraz z wymianą okien,
Będziemy zabiegać o odbudowanie rozebranej ze względów strategicznych w 1945 r. wieży kościoła,
Ostatnim etapem prac będzie pełna konserwacja wyposażenia kościoła i zachowanych nagrobków, z już nieistniejącego dawnego cmentarza przykościelnego.
Parafia Greckokatolicka przejęła nieruchomość stosunkowo niedawno. Od tego czasu prowadzimy prace remontowe, jakie możemy wykonać we własnym zakresie. Jednak kompleksowy remont budowli, leży po za naszymi możliwościami finansowymi.
Do niedawna, podobnie jak dawni mieszkańcy Wielkich Żuław, byliśmy wyklęci. Co najmniej niechętnie widziano posługiwanie się językiem ukraińskim w miejscach publicznych, tolerowano jedynie praktykowanie religii w obrządku wschodnim. Zmiany jakie nastąpiły w naszym kraju po roku 1989, umożliwiły zmianę nastawienia władz do naszej mniejszości i pozwoliły nam mieć nadzieję na normalne życie w również naszej, Polsce.
Zwracamy się z prośbą o wsparcie naszych starań o uratowanie unikatowego pod względem architektonicznym i historycznym pomnika historii. Starania zmierzające do uratowania świątyni prowadzimy od ponad roku. Uzyskaliśmy rekomendacje Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Gdańsku, Gemeinnutziger Verein Tiegenhof-Kreis Grosses Werder e.V. z Wolfsburga – organizacji zrzeszającej byłych mieszkańców Wielkich Żuław, Starostwa Powiatowego w Nowym Dworze Gdańskim włącznie z projektem budowlanym remontu węziby dachowej i pokrycia dachu, Autorskiej Pracowni Konserwacji Dzieł Sztuki Ewy i Jerzego Pytel – ekspertyzy konserwatorskie, oraz Klubu Nowodworskiego. Projekt Renowacji kościoła wpisuje się w Programy Opieki nad Zabytkami Województwa Pomorskiego, Ochrony Krajobrazu Żuławskiej Wsi. Kościół zlokalizowany jest na przygotowywanym pod patronatem Urzędu Marszałkowskiego Szlaku Mennonitów oraz Szlaku Wodnym – Pętla Żuławska, Międzynarodowa Droga Wodna E-70.
Z góry dziękujemy za wszelką pomoc